Mục tiêu kiểu đạt một mức nào đó trong sáu tháng có sức thúc đẩy ban đầu nhưng lại có một vấn đề cơ bản: bạn không trực tiếp kiểm soát được nó. Bạn chỉ kiểm soát được những gì mình làm, còn kết quả phụ thuộc vào nhiều thứ khác.
- Mục tiêu hành vi là thứ bạn kiểm soát được hoàn toàn, mục tiêu kết quả thì không.
- Mục tiêu hành vi cho phản hồi hằng ngày, mục tiêu kết quả chỉ cho phản hồi sau nhiều tháng.
- Cách chuyển: hỏi hành vi nào dẫn tới kết quả đó, rồi đặt mục tiêu vào hành vi ấy.
- Vẫn nên có mục tiêu kết quả làm hướng, chỉ đừng dùng nó làm thước đo hằng ngày.
Khác biệt giữa hai loại
Bốn khác biệt dưới đây giải thích vì sao mục tiêu hành vi bền hơn với việc học dài hạn. Khác biệt thứ hai quan trọng nhất về mặt tâm lý: mục tiêu hành vi cho bạn biết ngay hôm nay mình có hoàn thành hay không, còn mục tiêu kết quả thì bạn phải chờ nhiều tháng mới biết — và trong khoảng chờ đó bạn không có gì để bám vào.
Cách chuyển mục tiêu kết quả thành hành vi
Quy trình ba bước rất đơn giản: giữ mục tiêu kết quả làm hướng, hỏi hành vi nào dẫn tới nó, rồi đặt mục tiêu vào hành vi và đo hành vi đó hằng tuần. Ví dụ cụ thể: thay vì đặt mục tiêu đạt một mức nào đó, hãy đặt mục tiêu mỗi tuần hoàn thành một số buổi học, viết một bài, nghe kỹ một đoạn và ôn hết phần thẻ đến hạn. Bốn hành vi này bạn kiểm soát được hoàn toàn, chúng cho phản hồi mỗi tuần, và nếu duy trì đủ lâu thì kết quả gần như tất yếu đi theo.
Khi nào vẫn cần mục tiêu kết quả
Mục tiêu kết quả không vô ích, nó chỉ không nên là thước đo hằng ngày. Có hai lúc nó cần thiết. Thứ nhất, khi bạn có một mốc thật bên ngoài — kỳ thi, hạn nộp hồ sơ, một chuyến đi — thì mục tiêu kết quả xác định bạn cần đi nhanh tới đâu và giúp bạn tính ngược ra cường độ. Thứ hai, khi rà lại sau mỗi vài tháng, mục tiêu kết quả cho bạn biết hướng đi có đúng không: nếu bạn duy trì đủ hành vi mà kết quả không nhích, thì vấn đề nằm ở chỗ bạn đang làm đúng những việc không dẫn tới đích, và đó là lúc cần chỉnh danh sách hành vi chứ không phải chỉnh nỗ lực.
Sai lầm thường gặp
- Đặt một mục tiêu kết quả lớn rồi đo mình theo nó mỗi tuần, tạo ra lo lắng kéo dài.
- Chỉ có mục tiêu hành vi mà không bao giờ rà lại xem chúng có dẫn tới đâu không.
- Đặt quá nhiều mục tiêu hành vi cùng lúc, rồi không giữ được cái nào.
Câu hỏi thường gặp
Bao nhiêu mục tiêu hành vi là hợp lý?
Ba tới bốn là vừa, và nên phủ các kỹ năng khác nhau. Nhiều hơn thì bạn không theo dõi nổi và sẽ bỏ dần từng cái.
Không đạt mục tiêu hành vi tuần này thì sao?
Xem đó là dữ liệu chứ không phải thất bại: tuần đó có gì khác thường không, hay mục tiêu vốn đặt quá cao. Nếu ba tuần liền không đạt thì mục tiêu đang cao hơn quỹ thời gian thật của bạn và nên hạ xuống.
Mục tiêu hành vi có làm mất động lực không?
Ngược lại, phần lớn người thấy nó tạo động lực bền hơn vì tuần nào cũng có thứ hoàn thành được. Mục tiêu kết quả xa thường tạo động lực mạnh lúc đầu rồi nguội dần.
Có nên chia sẻ mục tiêu với người khác không?
Nếu có người hỏi thăm định kỳ thì tỷ lệ duy trì tăng đáng kể. Hãy chia sẻ mục tiêu hành vi cụ thể chứ không chia sẻ mục tiêu kết quả, vì cái đầu người ta hỏi thăm được còn cái sau thì không.