Với trẻ nhỏ, ngôn ngữ được học mạnh nhất trong trao đổi với người thật. Thiết bị cung cấp nguồn tiếp xúc tốt, nhưng nó không hỏi lại, không chờ con nghĩ, và không phản ứng với những gì con nói. Người lớn ngồi cạnh bổ sung đúng ba thứ đó.
- Ba việc người lớn làm được mà thiết bị không: hỏi lại, chờ, và phản ứng với điều con nói.
- Mười phút cùng con thường cho nhiều hơn ba mươi phút con dùng một mình.
- Hỏi bằng câu mở về nội dung, không hỏi kiểm tra kiểu hôm nay học được mấy từ.
- Nhà bận thì luân phiên hoặc chỉ cùng con ở phần cuối buổi, vẫn hơn không có ai.
Ba việc người lớn làm được
Ba việc dưới đây là những gì thiết bị không thay được và cũng không đòi hỏi bạn biết ngoại ngữ. Việc thứ hai đơn giản nhất nhưng khác biệt lớn nhất: thiết bị chuyển sang câu tiếp theo ngay khi con bấm, còn bạn thì chờ được vài giây để con tự nghĩ ra — và chính khoảng chờ đó là lúc trẻ học.
Hỏi thế nào để con nói ra
Cách hỏi quyết định con có nói hay không. Bốn câu dưới đây là câu mở và không mang tính kiểm tra, nên trẻ trả lời thoải mái. Ngược lại, những câu kiểm tra kiểu hôm nay con học được mấy từ biến buổi trò chuyện thành buổi hỏi bài, và sau vài lần trẻ sẽ trả lời cho xong.
Mô hình cho gia đình bận
Không phải lúc nào cũng có người ngồi cạnh trọn buổi, và điều đó không sao. Ba mô hình dưới đây đều tốt hơn nhiều so với việc không có ai. Mô hình thứ hai thực dụng nhất: để con dùng một mình phần chính, và người lớn chỉ tham gia năm phút cuối để hỏi và để con kể lại — năm phút đó là lúc nội dung được củng cố.
Sai lầm thường gặp
- Đưa thiết bị cho con để có thời gian yên tĩnh, rồi thời lượng tăng dần không kiểm soát.
- Hỏi con học được mấy từ, biến việc hỏi thăm thành kiểm tra bài.
- Nhắc và bấm hộ ngay khi con ngập ngừng, lấy mất khoảng thời gian con đang nghĩ.
Câu hỏi thường gặp
Không biết ngoại ngữ thì hỏi con thế nào?
Bốn câu mở ở trên đều không cần bạn biết ngôn ngữ đó. Việc con giải thích lại cho người không biết còn hiệu quả hơn, vì con phải diễn đạt rõ ràng chứ không thể nói qua loa.
Con không muốn có người ngồi cạnh thì sao?
Với trẻ lớn hơn thì điều này bình thường. Hãy chuyển sang mô hình tham gia năm phút cuối, và tôn trọng phần con muốn tự làm — đó cũng là dấu hiệu tốt về tính tự chủ.
Ngồi cạnh nhưng dùng điện thoại của mình có được không?
Hiệu quả giảm gần hết, vì phần giá trị nằm ở sự chú ý chứ không ở sự có mặt. Nếu bạn bận thì thà tham gia năm phút thật sự còn hơn ngồi cạnh ba mươi phút mà không để tâm.
Nên tham gia tới độ tuổi nào?
Giảm dần theo tuổi và theo mức độ tự chủ của con. Nhưng việc hỏi con hôm nay học gì thì nên giữ ở mọi lứa tuổi, vì nó vừa củng cố kiến thức vừa giữ kết nối.